ویژگیهای آتشگیری هیدروژن نظیر حد پایین آتشگیری (Lower Flammable Limit یا LFL)، حد بالای آتشگیری (Upper Flammable Limit یا UFL) و محدودههای انفجار (Detonation Limits or Explosion Limits) در هوا، اکسیژن یا در اختلاط با دیگر گازها به شدت به چگونگی اندازهگیری بستگی دارند و حتی هماکنون برای اندازهگیری حد پایین آتشگیری هیدروژن در هوا سه روش استاندارد وجود دارد که نتایج آنها بین %۶/۳ تا %۲/۴ گزارش شده است [۱]. LFL هیدروژن در هوا به جهت پیشروی شعله نیز بستگی دارد [۱]. حدود اشتعال پذیری تابعی از فشار و دما [نیز] هستند [۲]. حدود انفجاری گزارش شده نیز به ابعاد هندسی و حرکت سیال بستگی داشته و روش استانداردی برای اندازهگیری حدود انفجار وجود ندارد [۱].
از جمله دیگر ویژگیهای هیدروژن میتوان به قدرت نفوذ آن در جدار برخی جامدات و تردشوندگی برخی فلزات به هنگام تماس با هیدروژن اشاره کرد [۱] و به همین دلیل باید تمهیدات لازم برای جلوگیری از بروز این مشکلات و مخاطرات ناشی از آنها به هنگام انتخاب مواد در تماس با هیدروژن دیده شوند.
در پایین برخی ویژگیهای شیمیایی، فیزیکی و ایمنی هیدروژن ذکر شدهاند (با توجه به وابسته بودن ویژگیهای ایمنی هیدروژن به استانداردها و شرایط اندازهگیری، همه اعداد از یک مرجع واحد انتخاب شدهاند). البته، با توجه به تاثیر بسیار شرایط و استاندارد اندازهگیری در اعداد گزارش شده برای ویژگیهای ایمنی هیدروژن، باید در نظر داشت این کمیتها نباید به عنوان یک راهنمایی محسوب شوند چرا که در برخی منابع، [به عنوان مثال]، مواردی از انفجار در حدود پایین مانند %۱۱ و حتی کمتر از آن نیز گزارش شده است [۲].
- هیدروژن گازی اشتعالپذیر، غیر سمی، غیر خورنده، بیرنگ، بیبو و بیمزه است [۱]. بیرنگ، بیبو و بیمزه بودن آن باعث میشود فرد نتواند، بدون شناساگر استاندارد، آن را شناسایی کند [۳].
- هیدروژن حدود ۱۴ بار از هوا سبکتر است اما همزمان انتشار آن بسیار سریع بوده و در همه جهات منبسط میشود [۱].
- هیدروژن گازی خفهکننده است [۱, ۳]. فرد قرار گرفته در معرض هیدروژن بدون علامت یا هشدار قبلی بیهوش میشود [۳].
- حدود بالا و پایین آتشگیری هیدروژن در هوا به ترتیب %۴ و %۷۵ هستند [۳].
- حدود بالا و پایین آتشگیری هیدروژن در اکسیژن خالص به ترتیب %۴ و %۹۴ هستند [۳].
- حدود بالا و پایین انفجار هیدروژن در هوا به ترتیب %۱۹ و %۶۰ هستند [۳].
- حدود بالا و پایین انفجار هیدروژن در اکسیژن خالص به ترتیب %۱۵ و %۹۰ هستند [۳].
- هیدروژن در اختلاط با گاز کلر و در غلظت بین %۵ تا %۹۵ یک مخلوط قابل اشتعال میسازد [۳].
- شعله هیدروژن در هوا یا اکسیژن بیرنگ است [۳].
- هیدروژن نه تنها گستره آتشگیری گستردهای دارد، بلکه انرژی افروزش بسیار پایینی، برابر با ۰۲/۰ (دو صدم) میلیژول نیز دارد. این در حالی است که، به عنوان مثال، انرژی افروزش متان حدود ۲۹/۰ (بیست و نه صدم) میلیژول است [۳].
- نفوذ (انتشار) بالای گاز هیدروژن به این معنی است که ابر مخلوط به سرعت در تمامی جهات منبسط میشود (حتی به سمت پایین) و میتواند به منابع افروزش موجود برسد [۱] و منجر به آتشسوزی یا انفجار شود. به این ترتیب سبکتر بودن هیدروژن نسبت به هوا دلیلی بر ایمن بودن نقاط پایینتر از سرچشمه اصلی نیست.
- ملاحظات اساسی در ایمنی سامانههای هیدروژن، استاندارد ملی ایران به شماره ۲۱۵۵۷. ۱۳۹۵, سازمان ملی استاندارد ایران.
- دستورعمل الزامات فنی و شاخصهای ارزیابی سامانههای تولید درجای محلول سدیم هیپوکلریت به غلظت %۰/۱ ± ۰/۷ از طریق الکترولیز محلول آب نمک. ۱۳۹۸, شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور.
- The Chlorine Institute. Available from: www.chlorineinstitute.org.
