بیش از %۳۵ سهم مصرف جهانی کلر مربوط به تولید PVC است. همچنین تقریبا همه کلر تولید شده در واحدهای کلر-آلکالی پتروشیمی، برای تولید وینیل کلراید مونومر یا VCM، یعنی ماده اولیه تولید PVC، مصرف میشود. هر چند VCM در محصولات کلر-آلکالی تقسیمبندی نشده است اما با توجه به یکپارچگی تاسیسات تولید آن با تاسیسات کلر و آثار حوادث احتمالی مرتبط با VCM بر تاسیسات کلر-آلکالی همجوار در اینجا اشاره مختصری به ویژگیهای آن میشود.
وینیل کلراید مونومر با فرمول شیمیایی C2H3Cl و جرم مولکولی ۶۲.۵ گرم بر مول دارای نقطه جوش ۱۲.۲- درجه سلسیوس است. چگالی نسبی VCM در حالت گازی و مایع در دمای ۲۰ درجه سلسیوس به ترتیب برابر با ۲.۱۵ (دو ممیز پانزده صدم) و ۰.۹۱ (نود و یک صدم) است (چگالی نسبی هوا و آب در همین دما برابر با ۱ است). این ماده در دمای محیط یک گاز بیرنگ است و مشخصه آن بوی شیرین آن است که در غلظت تقریبی (ppm) 3000 یا بالاتر استشمام میشود. به این ترتیب شخص زمانی متوجه قرارگیری در معرض VCM میشود که غلظت آن به چندین برابر بالاتر از حد مجاز تماس با آن رسیده است. قرارگیری طولانی مدت در معرض VCM در غلظت بالاتر از حد مجاز اعلام شده میتواند منجر به ایجاد بیماری سرطان در فرد شود [۱].
گاز VCM، که سنگینتر از هوا است، بسیار آتشگیر بوده و میتواند تا فاصلهای طولانی از نقطه آغاز نشت منتشر شود. VCM در دمای ۴۷۲ درجه سلسیوس خودبهخود شعلهور میشود. حدود بالا و پایین آتشگیری آن نیز به ترتیب ۳.۶ (سه و شش دهم) درصد و ۳۳ درصد هستند و ویژگی آتشگیری بالای آن همراه با خطر انفجار است. تماس VCM با منبع پرانرژی گرم یا تماس مستقیم با شعله منجر به آغاز اشتعال و تولید انواع گازهای خورنده، و تحریک کنندهای نظیر HCl، CO و CO2 همراه با فسژن (Phosgene) میشود [۱].
۱. The Chlorine Institute. Available from: www.chlorineinstitute.org