اساس پایداری و پیشرفت تمدن بشری و تمامی دستاوردهای این تمدن و جوامع خرد و کلان انسانی بر پایه وجود انسان و با عبارتی دقیق‌تر انسان سالم بنا شده است. انسان نیز چه به لحاظ تأمین سلامتی خود و چه به لحاظ اخلاقی و احترام به وجود و حضور دیگر موجودات هستی، نیازمند پاک بودن و پاک نگاه داشتن خود و محیط زیست خود است. در همین راستا عنصر کلر و مواد کلر پایه، با کاربرد بسیار گسترده و جهانی در گندزدایی آب و پساب تصفیه‌خانه‌های فاضلاب نقش غیر قابل انکاری در پیش‌برد سلامت انسان و محیط زیست انسانی داشته‌اند. در واقع با گسترش کلرزنی آب از اواخر قرن نوزدهم میلادی در اروپا، و اوایل قرن بیستم در آمریکا و بعد از آن دیگر نقاط جهان همه‌گیری‌ها و مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قابل انتقال با آب به شدت کاسته شده است. به عنوان مثال مرگ ناشی از تیفویید در کشور آمریکا از بیش از ۳۰ مورد در هر ۱۰۰،۰۰۰ مصرف کننده آب در سال ۱۹۰۰ به کم‌تر از ۱ نفر در سال ۱۹۴۱ رسید [۱] )البته این پایان کار نبوده و هنوز هم ممکن است بیماری‌های قابل انتقال از آب اتفاق بی‌افتد. حتی در سال ۲۰۲۰ حدود ۱۲۰۰۰۰۰ میلیون کودک در دنیا [در مناطقی که به آب سالم دسترسی کم‌تری دارند] به دلیل اسهال، که با آب آلوده مرتبط است، جان خود را از دست داده‌اند. این آمار تایید کننده اهمیت به کار گیری کلر در بهبود بهداشت عمومی است). در سال ۱۹۹۷ مجله زندگی (Life magazine) اعلام کرد “تصفیه و گندزدایی آب احتمالا مهم‌ترین پیشرفت هزاره در حوزه سلامت عمومی بوده است” [۲]. شاید به خاطر همین تاثیر شگرف کلر در بهبود بهداشت و سلامت جامعه بشری بوده است که از نظر مدیران و دانشمندان مختلف حوزه بهداشت و سلامت “از بین تمام مواد شیمیایی، کلر بیشترین زندگی‌ها را در سراسر جهان نجات داده است” [۱، ۳].

با گسترش دانش، صنعت و تکنولوژی، کاربردهای کلر نیز به شدت بیشتر شده و به حوزه‌هایی علاوه بر گندزدایی آب و کاربردهای بهداشتی گسترش یافت به طوری که امروزه، به عنوان مثال، در اروپا تنها %۳ از کلر مصرفی به طور مستقیم صرف گندزدایی آب می‌شود [۴]. البته کلر به مقدار بیشتر از این %۳ و به صورت غیر مستقیم در تصفیه آب و فاضلاب استفاده می‌شود. در واقع کلر به عنوان ماده اولیه در تولید مواد دارای کاربرد در تصفیه و گندزدایی آب و فاضلاب، نظیر سدیم هیپوکلریت، کلسیم هیپوکلریت، فریک کلراید، آلومینیوم کلراید و پلی آلومینیوم کلراید، مصرف می‌شود [۴]. کلر و شیمی صنایع کلر-آلکالی اجزا و پایه‌های ضروری برای ایجاد اطمینان از سلامت انسان‌ها و همچنین تولید محصولات متعدد صنعتی است و بدون کلر بسیاری از محصولات و به طور کل زنجیره‌های ارزش صنعتی و تولیدی نمی‌توانستند وجود داشته باشند. این کاربرد گسترده [و تقاضای بالا] خود تبدیل به نیروی پیش‌ران بهبود و گسترش صنعت کلر-آلکالی شده است [۴]. در واقع مطابق با روند موجود و پیش‌بینی‌های انجام شده برای سال‌های پیش رو، رشد تقاضا برای کلر بیشتر از رشد ظرفیت تولید کلر است [۵]. تقاضا برای کلر در سال ۲۰۲۴ برابر با ۸۰ میلیون تن در سال پیش‌بینی شده که بخش عمده این تقاضا مربوط به مصرف کلر در صنایع تولید وینیل کلراید است [۵]. بیشترین سهم مصرف جهانی کلر با سهم بیش از %۳۵ از کل مصرف و میانگین نرخ رشد سالانه (Average Annual Growth Rate یا AAGR) ۳% مربوط به تولید PVC است. سهم مصرف جهانی کلر در تصفیه آب و میانگین نرخ رشد سالانه تقاضا برای آن نیز به ترتیب حدود %۷ و کمی بیشتر از %۱ است [۵].

 

 

1. McGuire, M.J. and A.W.W. Association, The Chlorine Revolution: Water Disinfection and the Fight to Save Lives. ۲۰۱۳: American Water Works Association.
2. Water For Life. ۲۰۲۱.
3. Working to Balance Environment, Social Responsibility and Economy. ۲۰۰۲.
4. Warren, H. European Chlorine and its Derivatives: What does the Future Hold? in ۱۱th Euro Chlor International Chlorine Technology Conference. ۲۰۲۲. Warsaw, Poland: Euro Chlor.
5. IHS Markit. ۲۰۲۲; Available from: https://ihsmarkit.com/index.html.